Logo Left Logo PNL logo right

Themadag 2014: Water!

Themadag 2014; 15 mei 2014, Ruitersmolen Beekbergen

Aanwezig

Martin Cuppen, Marinus Zegers, Henk Porck, Ruud Schaafsma, Walter Hulshof, Rutger van Dijk, Willie Bosch, Bram Bouwens, Henk van Amerongen, Krystyna Frencken. Gert van den Born, Joop Filippo, Adriaan Kardinaal, Tiny Willems, Jan Wessels, Albert van Megen, Hendrik Hachmer, Maaike Schijffelen, Daan Schijffelen, Margot Jongedijk, Eyo Balk, Han Gerrits, Jeroen Goud en Jan Hein Bannier

Opening

Voorzitter Bram Bouwens opent de dag en heet de aanwezigen hartelijk welkom. Hij meldt dat de stichting Papiergeschiedenis Nederland de statuten heeft vernieuwd. Daarbij is de doelstelling van de voormalige stichting Paper Publication Society (PPS) in de statuten opgenomen. De Financiële Commissie bestaande uit Joop Filippo en Maas van den Top, heeft de boeken van de stichting over 2013 gecontroleerd en goed bevonden.

Korte geschiedenis van de Ruitersmolen
   
   
Foto's van Henk van Amerongen, Henk Porck, Rutger van Dijk en Willie Bosch

Tijdens het voorstelrondje meldt Martin Cuppen dat hij experimenteert met het maken van watermerken met een 3D printer. Hij toont een eerste exemplaar.

Lezingen

Ruud Schaafsma is al vele jaren actief in het onderhoud van de beken en sprengen in Renkum en Heelsum. Tevens is hij lid van het bestuur van de Veluwse Beken stichting. Hij vertelt over het ontstaan van de beken en sprengen en het belang hiervan voor de industrie op de Veluwe vanaf de 14de eeuw. Het aantal molens kon sterk vergroot worden door het opleiden van beken. Doordat papiermolens het water niet uitsluitend gebruikten voor de aandrijving, maar ook als proceswater, kon het gebeuren dat de laatste molen aan een beek problemen kreeg met een afgenomen waterstroom.

Ruud Schaafsma

Adriaan Kardinaal geeft zijn lezing over de zuivering van het water in de Zaanstreek. Door de veenbodem aldaar was het water troebel door de vele zwevende deeltjes. Door het bouwen van kanalenstelsels en zandbakken werd steeds zuiverder water verkregen waardoor papier met een grotere witheid geproduceerd kon worden. Ook werd er al gebruik gemaakt van beluchting om het ijzer te laten oxideren. Over deze methodes is weinig beschreven.

Adriaan Kardinaal

Walter Hulshof is directeur de waterzuivering van drie papierfabrieken in Eerbeek. Deze zuivering is begonnen in 1954 met een bezinkvijver. Inmiddels is die uitgeroeid tot een reinigingssysteem waarmee geprobeerd wordt niet alleen een goed rendement te krijgen. Ook is het doel om de som van variabele kosten en variabele opbrengsten positief te laten uitkomen. Volgens de plannen zal dit in 2016 bereikt gaan worden. Download de Powerpointpresentatie: Waterzuivering (4,1 MB)

Na de lunch wordt de volgende lezing gehouden door Henk Porck. Doordat er steeds meer papieren stukken gedigitaliseerd worden, kan er materiaalgebonden informatie verloren gaan.

  1. De inkt op brieven werd in het verleden gedroogd met strooizand. De samenstelling van dit zand was karakteristiek voor de herkomst.
  2. Vouwen in het papier. Vroeger werden brieven gevouwen in plaats van in enveloppen gedaan. De vouwen waren soms bijna sierwerken en gaven een vorm van extra informatie over de brief.
  3. Kiezelwieren of diatomeeën zijn eencellige wieren die in veel verschillende soorten voorkomen in o.a. beken. De aan hun vorm herkenbare soorten blijken karakteristiek te zijn voor de plaats van herkomst. Een eerste onderzoek heeft aangetoond dat in geschept papier diatomeeën zijn terug te vinden. Ook zijn verschillen gevonden in papier afkomstig uit de Zaan en van de Veluwe. Hiermee lijkt het mogelijk om door middel van diatomeeënonderzoek meer te weten te komen over de herkomst van papier.

Bij het voorbereiden voor het digitaliseren wordt het papier afgeborsteld, gestreken of soms afgespoeld. Door deze behandeling kunnen bovengenoemde kenmerken en dus een deel van de materiaalgebonden informatie voorgoed verdwijnen.

Walter Hulshof

Als laatste geeft Marinus Zegers een overzicht van de geschiedenis van de Ruitersmolen. Als één van de molens van Marten Orges is in de molen lang papier gemaakt. Later is hij omgebouwd tot graanmolen. Marinus heeft gedurende tientallen jaren gewerkt aan de restauratie van de grotendeels vervallen molen. Het resultaat is verbluffend.

Marinus Zegers
   
   
   
   
   
Foto's van Henk van Amerongen, Henk Porck, Rutger van Dijk en Willie Bosch

Met een wandeling door het beekdal met een bijzondere flora, de laagland beek en opgeleide beek en met een vistrap wordt de dag besloten.

   
   
   
   
   
Foto's van Henk van Amerongen, Henk Porck, Rutger van Dijk en Willie Bosch

Contact - Adres

Wanneer u vragen of opmerkingen heeft kunt u ons bereiken via ons e-mailadres, of via de Koninklijke VNP in Hoofddorp.

Secretariaat: Rembrandtlaan 49, 1412 JN Naarden
Bankrekening: 3510722 t.n.v. Papiergeschiedenis Nederland

E: infopapiergeschiedenis.net
I: www.papiergeschiedenis.net

Met vriendelijke groeten,
Jan Hein Bannier
Secretaris Papiergeschiedenis Nederland
 

Hosted by: Webstream Papiergeschiedenis Nederland, p/a Koninklijke VNP, Postbus 731, 2130 AS Hoofddorp, Nederland