Themadag 13 november 2019 – De Middelste Molen (Loenen)

De gevaren van papier…

Op 13 november 2019 werd de jaarlijkse themadag ‘De Gevaren van Papier’ georganiseerd in De Middelste Molen te Loenen, waar we gastvrij werden ontvangen.

Bram Bouwens, voorzitter van Papiergeschiedenis Nederland, heette ons welkom en toonde bij zijn inleiding een selectie van gedigitaliseerde krantenberichten die hij via de trefwoorden ‘brand’ en ‘ongeval’ gecombineerd met ‘papiermolen’ en ‘papierfabriek’ in Delpher (www.delpher.nl) had gevonden. Een van de berichten kwam uit de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant van 27 december 1933, en meldde dat een arbeider ‘op onverklaarbare wijze in de papiermolen en daarin vermalen’ was. Het schokkende bericht werd overgenomen door vele andere dagbladen en ging als een lopend vuurtje door het land.

Han Oudejans: veiligheid bij de Middelste Molen
Han Oudejans, bestuurslid van De Middelste Molen, beschreef beknopt de geschiedenis van De Middelste Molen en noemde als voorbeelden van veiligheidsmaatregelen die daar worden toegepast: een hekje langs de beek met het waterrad, boomschors op het pad er langs (tegen het uitglijden), rood-witte kettingen om de toegang tot de stoommachine en de droogsectie af te kunnen sluiten en markering van de bestrating waar een hoge afstap is. Aansluitend sprak hij over zijn ervaring met veiligheid in de golfkarton industrie aan de hand van de onderwerpen ‘gedrag en motivatie’, ‘elkaar aanspreken’ en ‘schijnveiligheid’. H. Oudejans werkte tot zijn pensioen in 2008 bij Smurfit Kappa.

Frits Buddenberg: van gevaarlijk naar veilig
Frits Buddenberg ging in zijn lezing ‘Van gevaarlijke industrie naar veilige industrie (2001-2009)’ in op de omwentelingen in denken en doen in het begin van de 20e eeuw. Aandachtspunten in zijn voordracht waren: ARBO-convenanten, de ARBO-catalogus en safety-checks. Hij wees op het belang van het goed en betrouwbaar meten van veiligheid en de analyse van de uitkomsten van die metingen. F. Buddenberg is a meer dan vijftig jaar betrokken bij de papier- en kartonindustrie. Vanaf 1980 als veiligheidskundige en sinds 2009 als zelfstandig adviseur.

Paul Nap: man van de praktijk
Paul Nap schetste min of meer zijn levensverhaal: van papiermaker naar beroepsbrandweerman en weer terug in het papier als veiligheidskundige. Hij vertelde over zijn ervaringen met de incidenten die hij bij het maken van papier heeft meegemaakt. De brandweer was de rode draad in zijn verhaal. P. Nap is veiligheidskundige en hoofd BHV (safety officer) bij Crown Van Gelder.

Henk Porck: hoe gevaarlijk is papier zèlf?
Henk Porck wierp een andere blik op de risico’s van papier, namelijk vanuit het oogpunt van de gebruiker: hoe gevaarlijk is het papier zèlf? Porck werkte van 1982-2016 als conserveringsonderzoeker en conservator van de papierhistorische collectie bij de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag. Vanuit zijn ervaring en aan de hand van enkele cartoons nam hij ons mee langs boeken als dragers van besmettelijke ziektes, verzuurde boeken, documenten die zwaar op de maag liggen en omvallende boekenkasten: ‘papier kan pijn doen!’

Afsluiting met een rondleiding door De Middelste Molen
In de middag kregen we een uitgebreide rondleiding door de papierfabriek, onder begeleiding van Harry Schotman en Ad van Pomeren. De papiermachine werd speciaal voor de deelnemers aan de themadag in werking gesteld. Maar ook het met de hand scheppen kreeg de aandacht en sommigen waagden zelf een poging. Het assortiment papier dat door de Middelste Molen gemaakt kan worden was te bewonderen in de winkel op het terrein. Enkele hieronder bijgevoegde foto’s geven een impressie.

We kijken terug op een bijzonder geslaagde themadag!